Rozporządzenie w sprawie maszyn od 2027 r.

Rozporządzenie w sprawie maszyn 2023/1230 będzie obowiązywać od 20 stycznia 2027 r. Weszło ono w życie we wszystkich państwach członkowskich 19 lipca 2023 r., dwadzieścia dni po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Rozporządzenie zawiera więcej szczegółów i wprowadza większą przejrzystość w zagadnieniach, które wcześniej wzbudzały kontrowersje. Uwzględnia także nowe aspekty, takie jak rosnące znaczenie bezpieczeństwa przemysłowego i cyfryzacji. Producenci maszyn mają teraz czas na dostosowanie się do nowych wymagań w odniesieniu do swoich instalacji i maszyn.

Dlaczego opracowano Rozporządzenie w sprawie maszyn i kiedy wejdzie ono w życie? Jakich zmian należy się spodziewać i jakie będą ich konsekwencje dla producentów maszyn? Przegląd podstawowych faktów:

Jaka jest właściwa nazwa Rozporządzenia w sprawie maszyn?

Oficjalna nazwa Rozporządzenia w sprawie maszyn brzmi: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn.

Jakie przepisy obowiązują do czasu pełnego wejścia w życie Rozporządzenia w sprawie maszyn?

Dyrektywa maszynowa (2006/42/WE) to aktualna i ostateczna wersja dyrektywy maszynowej. Dyrektywa ma moc obowiązującą w Unii Europejskiej od 2009 r. i będzie obowiązywać do momentu wejścia w życie Rozporządzenia w sprawie maszyn.

Dlaczego potrzebne było wprowadzenie Rozporządzenia w sprawie maszyn?

Gdy porównamy dzisiejsze wymagania techniczne w zakresie automatyzacji z tymi sprzed 2009 r., stanie się jasne, że uaktualnienie dyrektywy było niezbędne. Cyfryzacja i usieciowienie, a także powiązane z tymi zjawiskami nowe kwestie dotyczące bezpieczeństwa przemysłowego i sztucznej inteligencji (AI), przynoszą poważne zmiany w funkcjonowaniu zakładów produkcyjnych oraz wykorzystywanych w nich instalacji i maszyn. Aby uwzględnić te zmiany, dostosowano nowe przepisy do realiów postępu technicznego.

Jaki jest cel Rozporządzenia w sprawie maszyn?

Rozporządzenie w sprawie maszyn ma na celu utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa, który osiągnięto dzięki wdrożeniu Dyrektywy maszynowej, przy uwzględnieniu wymogów najnowocześniejszych technologii. Celem jest również zagwarantowanie bezpiecznej interakcji między człowiekiem a maszyną oraz promowanie standaryzacji podstawowych europejskich wymagań w zakresie bezpieczeństwa maszyn.

Kogo dotyczy Rozporządzenie w sprawie maszyn i co obejmuje?

Nowe rozporządzenie nadal dotyczy maszyn i powiązanych produktów, które mają być eksploatowane na terenie Unii Europejskiej, ale uwzględnia teraz również kwestie ochrony obejmujące oprogramowanie.

Kiedy Rozporządzenie w sprawie maszyn wchodzi w życie i jakie są okresy przejściowe?

Rozporządzenie w sprawie maszyn 2023/1230 zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 29 czerwca 2023 r. Rozporządzenie stanie się prawnie wiążące we wszystkich państwach UE 20 stycznia 2027 r. (kluczowa data rozporządzenia).

Co zawiera Rozporządzenie w sprawie maszyn?

Rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 ustanawia szeroki zbiór reguł dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy z maszynami. Dotyczy to także nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja. Kluczowymi aspektami są wymogi bezpieczeństwa, nowe procedury oceny zgodności i bardziej rygorystyczny nadzór rynku.

Jakie są najważniejsze zmiany i nowe kwestie zawarte w Rozporządzeniu w sprawie maszyn?

• Maszyny podlegające kontroli
  Wykaz maszyn podlegających kontroli, który wcześniej znajdował się w załączniku IV do Dyrektywy maszynowej 2006/42/WE, został „przeniesiony” do załącznika I. W części A znajduje się wykaz maszyn wysokiego ryzyka, w przypadku których wymagana jest obowiązkowa kontrola i certyfikacja przeprowadzona przez stronę trzecią. W przyszłości sześć kategorii maszyn będzie podlegać takiej kontroli; zastosowanie zharmonizowanej normy nie znosi obowiązku kontroli. Wynika to z obecnego rozwoju sztucznej inteligencji. W przypadku sześciu wymienionych grup produktów producenci maszyn nie mogą już samodzielnie deklarować zgodności z normą zharmonizowaną, jak miało to miejsce wcześniej. Zamiast tego muszą zaangażować w proces określoną jednostkę akredytującą.
   
• Istotna modyfikacja
  Rozporządzenie zostało rozszerzone o definicję istotnej modyfikacji maszyny oraz o konsekwencje prawne takiej modyfikacji. Procedura oceny zgodności jest wymagana w odniesieniu do bezpieczeństwa maszyn, jeśli maszyna została poddana istotnym modyfikacjom, lub gdy wprowadzono zmiany, które mają wpływ na zgodność maszyny z przepisami ustawowymi dotyczącymi oznakowania CE. Jeśli dokonano istotnej modyfikacji, użytkownik staje się producentem ze wszystkimi związanymi z tym obowiązkami.
   
• Podzespoły związane z bezpieczeństwem
  Definicja podzespołów związanych z bezpieczeństwem obejmuje obecnie nie tylko elementy fizyczne, cyfrowe i/lub mieszane, ale także oprogramowanie.
   
• Technologie cyfrowe
  Pojawienie się nowych technologii cyfrowych, takich jak sztuczna inteligencja, Internet rzeczy i robotyka, stawia nowe wyzwania przed bezpieczeństwem.
• Bezpieczeństwo przemysłowe
  W nowej części zatytułowanej „Zabezpieczenie przed uszkodzeniem” Rozporządzenie ustanawia teraz również wymogi w zakresie cyberbezpieczeństwa. Zagrożenia związane z cyberatakami nie mogą zagrażać funkcjom bezpieczeństwa maszyny. Tym samym środki przeciwdziałające tym zagrożeniom nie zależą już od interpretacji osoby wprowadzającej maszynę na rynek, lecz są jej obowiązkowym elementem. Producenci muszą zweryfikować pod tym kątem stosowane dotychczas rozwiązania bezpieczeństwa!
   
• Instrukcje w formie cyfrowej
  Producentom zezwala się na dostarczanie instrukcji w formie cyfrowej. Na żądanie klienta producent musi dostarczyć instrukcje w formie papierowej. Deklaracja zgodności UE może być dostarczona w wersji elektronicznej. Maszyny nieukończone mogą być również dostarczane z cyfrową instrukcją montażu i cyfrową deklaracją włączenia.

Czy istnieją normy zharmonizowane dla unijnego Rozporządzenia w sprawie maszyn?

W ramach nowego Rozporządzenia w sprawie maszyn Unia Europejska planuje zharmonizować możliwie największą liczbę spośród około 800 norm obowiązujących obecnie na mocy poprzedniej Dyrektywy maszynowej. W tym celu zostanie utworzony nowy Załącznik ZA, w którym zostanie przedstawiony związek pomiędzy daną normą a Rozporządzeniem w sprawie maszyn.

Normy zharmonizowane, opracowane na potrzeby Dyrektywy maszynowej, nie zawierają zwykle żadnych zapisów dotyczących nowych wymogów Rozporządzenia w sprawie maszyn, np. ochrony przed zamierzonym uszkodzeniem. Dla tego wymogu zostanie opracowana osobna norma – EN 50742.

Jeżeli dotychczas stosowane normy zostaną zharmonizowane w ramach nowego Rozporządzenia i opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE, producenci maszyn będą mogli dodatkowo włączyć nową normę EN 50742 do swojej oceny zgodności, aby spełnić nowe wymagania. W zależności od maszyny lub produktu w celu spełnienia wymogów Rozporządzenia w sprawie maszyn konieczne mogą być dodatkowe testy zgodności, np. zastosowanie innych norm zharmonizowanych lub testy przeprowadzane przez jednostkę notyfikowaną.

Firma Pilz wspiera producentów maszyn, oferując im kompleksowy pakiet usług z zakresu bezpieczeństwa maszyn – od analizy ryzyka po walidację i oznakowanie CE zgodnie z wymogami Rozporządzenia w sprawie maszyn. Swoją uwagę firma koncentrujemy również na zagadnieniach bezpieczeństwa przemysłowego, które zapewnia integralność bezpieczeństwa pracy maszyn. Dlatego też dodaliśmy do swojego pakietu usług nowe szkolenie poświęcone bezpieczeństwu przemysłowemu.

• Do oferty w obszarze Safety i Security