FTP is een op TCP/IP gebaseerd protocol. Met FTP is het mogelijk complete bestanden over te brengen tussen twee netwerkdeelnemers. FTP werkt net als alle andere protocollen onder TCP volgens de client-servermethode. De FTP-client neemt hierbij de initiatieven. De gebruiker geeft met het FTP-commando de betreffende parameters door die het type en de richting van de gegevensoverdracht bepalen. Bij Windows-besturingssystemen vindt de oproep van het FTP-commando plaats in het DOS-venster: FTP <IP-adres van de FTP-server>
Na de oproep van het FTP-commando wordt eerst de verbinding met de FTP-server opgebouwd. De FTP-server vraagt vervolgens om de gebruikersnaam en eventueel een wachtwoord. Is de verbinding opgebouwd, dan kan middels het invoeren van verdere commando's en parameters toegang worden verkregen tot de FTP-server.
Hier enkele belangrijke commando's:
ascii: schakelt om naar de overdracht van tekstbestanden
binary: schakelt om naar de overdracht van binaire bestanden
put <bestandsnaam>: zendt het betreffende bestand naar de FTP-server
get <bestandsnaam>: leest het betreffende bestand van de FTP-server
Behalve de hier weergegeven commando's stelt FTP onder Windows-besturingssystemen een reeks verdere mogelijkheden beschikbaar. Meer informatie kan worden verkregen via de helpfunctie in het DOS-venster. Er dient rekening mee te worden gehouden dat de diverse besturingssystemen een verschillende syntaxis bezitten.